WOA
Respectvolle samenwerking van onderwijspraktijk en onderzoekers basis voor praktijkrelevant onderzoek

Onderzoek inzetten ten behoeve van schoolontwikkeling vraagt om betrokkenheid van alle niveaus in de school. Voorwaarde voor een vruchtbare samenwerking tussen school en onderzoekers is dat de onderzoeksvraag afkomstig is uit de praktijk, gericht is op schoolontwikkeling en tegemoet komt aan de expertise en interesse van de onderzoekers. Dat blijkt uit een literatuurstudie die Oberon en de Universiteit Utrecht hebben verricht in het kader van het flankerend onderzoek naar de werkplaatsen onderwijsonderzoek po.

Onderzoek gericht op schoolontwikkeling vereist een schoolbrede aanpak

Om tot schoolontwikkeling te komen is ontwikkeling nodig op verschillende niveaus in de schoolorganisatie: de schoolleiding, het team en de individuele leraar. Allereerst is een schoolleider nodig die de beoogde schoolontwikkeling omarmt, dit uitdraagt en faciliteiten biedt. Om een ontwikkeling breder te trekken en verder te laten landen dan alleen bij de leraar-onderzoekers, moet er sprake zijn van een lerende cultuur op school. De schoolleider heeft daar een belangrijke rol in. Kennisontwikkeling en het in de praktijk brengen van onderzoeksresultaten in de schoolpraktijk moeten één geheel vormen.

Input vanuit de praktijk, output naar de praktijk

Praktijkgericht onderzoek heeft een grotere kans van slagen wanneer de onderzoeksvraag afkomstig is uit de onderwijspraktijk (en gericht is op schoolontwikkeling). Wanneer het onderzoek het verbeteren van de eigen lespraktijk betreft, bevordert dit dat leraren hier systematisch en kritisch naar gaan kijken en een onderzoeksmatige houding ontwikkelen. De ingebrachte (onderzoeks)expertise en kennis van de onderzoekers uit de kennisinstellingen maakt het mogelijk dat de leraren ook bevindingen uit eerder onderzoek kunnen benutten. Belangrijk is verder dat werkplaatsen aandacht besteden aan de vertaling van de kennis en onderzoeksresultaten naar de schoolpraktijk.

Aandacht en waardering voor inbreng diverse deskundigheden

Wanneer onderzoek in de werkplaats moet leiden tot schoolontwikkeling, moet de samenwerking tussen scholen en HO-instellingen aan een aantal voorwaarden voldoen. De vraag moet afkomstig zijn uit de praktijk, gericht zijn op schoolontwikkeling en tegemoet komen aan de expertise en interesse van de ho-onderzoekers. Concentratie op een centraal thema bevordert de kwaliteit en toepasbaarheid van de ontwikkelde kennis. Een werkplaats vormt een nieuwe leergemeenschap met mensen die allemaal een verschillende achtergrond en verschillende expertise inbrengen. Voorwaarde voor een succesvolle samenwerking zijn gelijkwaardigheid, wederzijds vertrouwen en erkenning van elkaars expertise.

Zuiker, I., Schot, W., Oomen, C., Jong, A. de, Lockhorst, D., Klein, T. (z.j.). Succesvolle werkplaatsen: wat is er nodig voor een vruchtbare onderzoekssamenwerking tussen onderwijspraktijk, hogescholen en universiteiten? Utrecht: Onderwijsadvies & Training, Universiteit Utrecht/Oberon.

Op basis van deze literatuurstudie is de volgende interactieve handreiking geschreven: Zuiker, I., Schot, W., Oomen, C., Jong, A. de, Lockhorst, D., Klein, T. (zonder jaartal). Samen bouwen aan schoolontwikkeling; Een werkmodel voor onderzoekssamenwerking tussen onderwijspraktijk, hogescholen en universiteiten. Utrecht: (Onderwijsadvies & Training, Universiteit Utrecht)/Oberon.